Kontrol Yanılsamasına Yapılan Son Mühendislik Hatam
On yıl önce bu yazmaya başladığımda, benim için her şeyin bir nedeni vardı. Bir hipotezden yola çıkarak, bu kaotik görünen piyasa hareketlerinin veya kariyer geçişlerimin bile mükemmel bir girdi-çıktı ilişkisi içinde olduğunu düşünürdüm. Her şeyin, en ince ayrıntısına kadar tasarlanmış bir algoritmanın parçası olduğuna inanırdım. Bu, benim geçmişimden gelen, tamamen doğrulukla beslenmiş bir inançtı: her şey hesaplanabilir.
Ancak, son altı ayda bu sabit matematiksel modele meydan okuyan verilerle karşılaştım. Ve bu çatışma, benim için en değerli öğrenme dönemi oldu.
%100 Tahmin Edilemezlik Yanılgısı
Benim ilk büyük hatam, girdi verilerimin ne kadar kusursuz olabileceği yanılgısına kapılmaktı. Bir yazılım geliştiricisi olarak, girdi parametrelerini temiz tutarak çıktıyı garanti altına alma dürtüsüyle hareket ettim. Eğer tüm değişkenleri ölçebilirsem, sonucu öngörebilirim. Bu döngüye bağımlıydım.
Pratikte ise durum farklıydı. Giriş verilerimde her zaman ölçemediğim bir "gürültü" bileşeni vardı. Ve bu gürültüyü, bilinçli olarak filtrelemeye çalışırken, aslında en kritik bilgiyi elime geçiriyordum.
Örneğin, geçtiğimiz yıl üzerinde çalıştığım bir erken aşama yatırım sonrası geri dönüş (exit) senaryosunda bu belirgindi. Piyasa koşulları, kurumsal kültürel uyum ve makroekonomik beklenmedik bir jeopolitik gelişme. Bunların her biri mükemmel modelime uyacak şekilde girdi olarak giremezdi. Ben, bu değişkenleri olabildiğince küçük bir güven aralığına hapsetmeye çalışarak, sistemin gerçek potansiyelini gölgede bırakıyordum.
Pragmatizmin Doğuşu: Güvenlik Ağı Olarak Rastgelelik
Benim için teknik mükemmeliyet, bazen adaptasyon yeteneğinin düşmanı oluyor. Sistem ne kadar kapalı ve mükemmeliyetçi tasarlanırsa, beklenmedik bir dış uyaran geldiğinde o kadar kırılgan hale geliyor.
Bu durumu tersine çevirmek için öğrendiğim en değerli ders şuydu: Kontrol edemeyeceğiniz şeylere karşı direnç göstermek yerine, onlara nasıl tepki vereceğinizin stratejisini oluşturmalısınız.
Bu, tamamen teorik bir kabul değildi; bu bir mühendislik kararıydı. Bir tampon bölge tasarlamak gibi düşünebilirsiniz.
Bu deneyimler bana şunu öğretti: başarılı bir sistem, sadece öngörülebilir girdiler üzerine kurulmaz; aynı zamanda öngörülmeyen girdi geldiğinde sistemi çökertmeden devam ettirebilecek bir esneklik katmanına sahip olmalıdır. Bu esneklik, benim için o gürültüyü tamamen yok saymak yerine, onu sistemin bir sonraki versiyonunu tetikleyecek veri noktası olarak kullanmayı öğrendim.
Bu, benim gibi teoriyi pratiğe dökmeye odaklanan biri için büyük bir zihinsel kaymadır. Artık amacım, kusursuz girdiyi bulmak değil; kusursuz bir çöküşe uğramamak ve en önemlisi, o düşüşten sonraki bilgiyi en yüksek değere ulaştırmak.
Pragmatizm, her zaman en kısa yoldur; ancak bazen en kısa yol, sizi bilinmeyen bir değişkene sokan o birkaç milimetrenin ötesindeki alandır. Ve orası, benim için yeni başlangıç noktaları anlamına geliyor.